Zeka soruları nasıl çözülür: işe yarayan dört adım
Çoğu kişi bir zeka sorusunda tıkandığında daha hızlı düşünmeye çalışır; oysa işe yarayan şey yavaşlamaktır. İyi çözenlerin ortak alışkanlığı dört adımdır: soruyu kelimesi kelimesine bir kez daha okumak, elinizdeki bilgiyi bir kenara yazmak, cevabın hangi biçimde olacağını önceden kestirmek (sayı mı, gün mü, kişi mi?) ve en son olarak kendi kafanızda kurduğunuz gizli varsayımı sorgulamak.
İlk adım en çok atlanan adımdır. "Bir çiftçinin 17 koyunu var, dokuzu hariç hepsi öldü" cümlesinde cevap zaten yazılıdır; soruyu hızlı okuyan kişi hemen çıkarma işlemine girişir. Zeka sorularının büyük kısmı aslında zor değildir, sadece dikkatli okumayı gerektirir. Sorulanı kendi cümlenizle tekrar edin: kaç tane mi soruluyor, hangi gün mü, yoksa kim mi?
Dördüncü adım, yani varsayımı sorgulamak, yatay düşünme bulmacalarının bütün sırrıdır. Bir bulmaca "bu adam neden merdiven kullanıyor" diye soruyorsa, siz farkında olmadan "adam ortalama boyda" varsayımını eklemişsinizdir. Bulmacanın kilidi genellikle tam o eklediğiniz varsayımdadır. Yöntemi aşağıdaki ısınma turunda deneyin; soruların çoğu kalem kağıtla iki dakikada çıkar.
S1.Elinizde yalnızca 3 litrelik ve 5 litrelik iki kap var; ölçek çizgisi yok. Tam 4 litre suyu nasıl ölçersiniz?Cevabı görmek için dokun
Cevap: 5 litreliği doldurup 3 litreliğe aktarın (5'likte 2 litre kalır), 3 litreliği boşaltın, kalan 2 litreyi ona dökün, 5 litreliği yeniden doldurup 3 litrelik tam dolana kadar aktarın; 5 litrelikte tam 4 litre kalır.
3 litreliğin içinde 2 litre varken yalnızca 1 litre daha alabildiği için, aktarma işlemi 5 litrelikten tam 1 litre eksiltir ve geriye 4 litre bırakır.
S2.Bir çiftlikte yalnızca tavuk ve koyun var. Toplam 20 baş ve 56 bacak sayıldı. Kaç tavuk var?Cevabı görmek için dokun
Cevap: 12 tavuk (ve 8 koyun).
Yirmi hayvanın hepsi tavuk olsaydı 40 bacak olurdu; fazladan 16 bacak, her biri 2 bacak ekleyen 8 koyundan gelir.
Kolay zeka soruları (ısınma turu)
Bu bölümdeki sorular zor değil ama hepsi aynı tuzağı kuruyor: ilk akla gelen cevap yanlış. Bir grupla oynuyorsanız ısınma turunu buradan kurun, çünkü kolay bir soruda yanılmak insanı sonraki sorularda dikkatli olmaya zorlar. Oyun gecesinde en çok gülüşme de bu turda çıkar.
Sorulardan birkaçı aritmetik, birkaçı dikkat, birkaçı da cümlenin içine saklanmış bilgiyle ilgili. Hepsinde ortak kural şu: cevabı söylemeden önce soruyu bir daha okuyun. Kronometre tutacaksanız soru başına 30 saniye fazlasıyla yeter.
S1.Bir kalem ile bir silgi birlikte 110 lira. Kalem, silgiden 100 lira pahalı. Silgi kaç lira?Cevabı görmek için dokun
Cevap: 5 lira.
Silgi 10 lira olsaydı kalem 110 lira olur ve toplam 120 lirayı bulurdu; doğru çözümde silgi 5, kalem 105 liradır ve aradaki fark tam 100 liradır.
S2.1'den 100'e kadar bütün sayıları yazsanız, 9 rakamını kaç kez yazmış olurdunuz?Cevabı görmek için dokun
Cevap: 20 kez.
Birler basamağında 9, 19, 29 … 99 olmak üzere 10 kez, onlar basamağında ise 90'dan 99'a kadar 10 kez daha yazılır; 99'daki iki 9 da bu sayımın içindedir.
S3.Saat 15.15'te akrep ile yelkovan arasındaki açı kaç derecedir?Cevabı görmek için dokun
Cevap: 7,5 derece.
Yelkovan tam 3 rakamının üzerindedir (90 derece), akrep ise 15 dakikada 3'ten 7,5 derece ileri kaymıştır; ikisinin de aynı yerde olduğunu düşünmek klasik hatadır.
S4.Bir kurbağa 30 metre derinliğindeki kuyudan çıkmaya çalışıyor. Gündüz 3 metre tırmanıyor, gece uyurken 2 metre kayıyor. Kaç günde kuyudan çıkar?Cevabı görmek için dokun
Cevap: 28 günde.
Her gün net 1 metre kazandığı için 27. günün sonunda 27 metrededir ve 28. gün tırmandığı 3 metreyle kuyunun ağzına ulaşır; dışarı çıktığı için artık geri kaymaz.
S5.Üç kedi 3 dakikada 3 fare yakalıyorsa, 100 dakikada 100 fare yakalamak için kaç kedi gerekir?Cevabı görmek için dokun
Cevap: Yine 3 kedi.
Üç kedi birlikte dakikada 1 fare yakalar, dolayısıyla 100 dakikada tam 100 fare eder; kedi sayısını artırmaya gerek yoktur.
S6.İki baba ve iki oğul balığa gitti. Hepsi birer balık tuttu ve toplam 3 balık tutuldu. Nasıl?Cevabı görmek için dokun
Cevap: Gidenler üç kişiydi: dede, oğlu ve torunu.
Ortadaki kişi hem baba hem oğul olduğu için "iki baba, iki oğul" tarifi dört kişi değil üç kişiyle karşılanır.
S7.Kare biçimli bir odanın dört köşesinde birer kedi oturuyor. Her kedinin karşısında üç kedi var. Odada toplam kaç kedi vardır?Cevabı görmek için dokun
Cevap: 4 kedi.
Her kedi kendisi dışındaki üç kediyi gördüğü için "her kedinin karşısında üç kedi" ifadesi fazladan kedi anlamına gelmez.
S8.Bir çiftçinin 17 koyunu vardı. Dokuzu hariç hepsi öldü. Kaç koyun kaldı?Cevabı görmek için dokun
Cevap: 9 koyun.
Cümle "dokuzu hariç hepsi" dediği için ölmeyenlerin sayısını doğrudan veriyor; 17'den 9 çıkarmak soruyu yanlış okumaktır.
S9.Bir tahta çubuğu 12 eşit parçaya ayırmak için kaç kesik atmanız gerekir?Cevabı görmek için dokun
Cevap: 11 kesik.
Her kesik parça sayısını yalnızca bir artırır; tek parçayla başladığınız için 12 parçaya ulaşmak 11 kesik ister.
S10.Ayşe'nin annesinin üç çocuğu var. Birinin adı Nisan, birinin adı Mayıs. Üçüncü çocuğun adı nedir?Cevabı görmek için dokun
Cevap: Ayşe.
Soru "Ayşe'nin annesi" dediği için Ayşe o üç çocuktan biridir; ay adlarıyla devam eden örüntü kasıtlı bir yanıltmadır.
S11.Bir tuğla, 1 kilogram artı yarım tuğla ağırlığındadır. Bir tuğla kaç kilogramdır?Cevabı görmek için dokun
Cevap: 2 kilogram.
Tuğlanın ağırlığının yarısı 1 kilograma eşit olduğundan tamamı 2 kilogram eder.
Sayı dizileri: örüntüyü görme soruları
Sayı dizileri, zeka testlerinin en eski ve en yaygın sorularıdır; çünkü aritmetik bilgisi değil örüntü görme becerisi ölçerler. Pratik bir yöntem var: önce komşu terimlerin farkına bakın, fark anlamsızsa orana bakın, o da olmazsa terimlerin kendisinin tanıdık bir aileye ait olup olmadığını düşünün (kareler, küpler, asallar, faktöriyeller).
Aşağıdaki tablo bir dizi sorusunda ilk denemeniz gereken beş kuralı topluyor. Bu beşini tanıyan biri klasik dizi sorularının büyük bölümünü birkaç saniyede çözer.
| Dizi | Kural | Sıradaki |
|---|---|---|
| 2, 4, 8, 16 | her terim ikiye katlanır | 32 |
| 1, 4, 9, 16 | tam kareler | 25 |
| 1, 1, 2, 3, 5 | önceki iki terimin toplamı | 8 |
| 1, 3, 6, 10 | artış 2, 3, 4 diye büyür | 15 |
| 2, 3, 5, 7, 11 | asal sayılar | 13 |
Bir dizinin birden fazla makul kuralı olabilir; bu yüzden iyi bir dizi sorusunda kural, verilen bütün terimleri aynı anda açıklar. Cevabınızı bulduğunuzda baştan sona bir kez deneyin: kural ilk terimde de tutuyorsa doğru yoldasınız.
S1.2, 6, 12, 20, 30, ? — sıradaki sayı nedir?Cevabı görmek için dokun
Cevap: 42.
Terimler arasındaki fark 4, 6, 8, 10 diye ikişer büyüyor; 30'a 12 eklenince 42 olur (aynı zamanda her terim ardışık iki sayının çarpımıdır: 6 × 7 = 42).
S2.1, 4, 9, 16, 25, ? — sıradaki sayı nedir?Cevabı görmek için dokun
Cevap: 36.
Dizi tam karelerden oluşuyor ve 6 × 6 = 36'dır.
S3.1, 1, 2, 3, 5, 8, ? — sıradaki sayı nedir?Cevabı görmek için dokun
Cevap: 13.
Her terim kendinden önceki iki terimin toplamıdır; 5 + 8 = 13.
S4.3, 7, 15, 31, ? — sıradaki sayı nedir?Cevabı görmek için dokun
Cevap: 63.
Her terim bir öncekinin iki katının bir fazlasıdır (31 × 2 + 1 = 63); aynı zamanda ikinin kuvvetlerinin bir eksiğidir.
S5.1, 8, 27, 64, ? — sıradaki sayı nedir?Cevabı görmek için dokun
Cevap: 125.
Dizi küplerden oluşuyor ve 5 × 5 × 5 = 125'tir.
S6.2, 3, 5, 7, 11, 13, ? — sıradaki sayı nedir?Cevabı görmek için dokun
Cevap: 17.
Answer 17 is right; change the why to "Dizi asal sayıları sırayla veriyor; 13'ten sonraki 14, 15 ve 16 bölünebildiği için atlanır, sıradaki asal 17'dir."
S7.81, 27, 9, 3, ? — sıradaki sayı nedir?Cevabı görmek için dokun
Cevap: 1.
Her terim bir öncekinin üçe bölümüdür ve 3'ün üçte biri 1'dir.
S8.1, 2, 6, 24, 120, ? — sıradaki sayı nedir?Cevabı görmek için dokun
Cevap: 720.
Her terim sırasıyla 2, 3, 4, 5 ile çarpılıyor; 120 × 6 = 720 (yani faktöriyeller dizisi).
S9.1, 3, 6, 10, 15, ? — sıradaki sayı nedir?Cevabı görmek için dokun
Cevap: 21.
Artış miktarı 2, 3, 4, 5 diye büyüyor; 15 + 6 = 21 (üçgensel sayılar dizisi).
S10.7, 14, 28, 56, ? — sıradaki sayı nedir?Cevabı görmek için dokun
Cevap: 112.
Her terim bir öncekinin iki katıdır ve 56 × 2 = 112'dir.
S11.31, 28, 31, 30, ? — sıradaki sayı nedir?Cevabı görmek için dokun
Cevap: 31.
Bunlar bir yılın aylarının gün sayılarıdır: ocak 31, şubat 28, mart 31, nisan 30, mayıs 31.
Kibrit çöpü bulmacaları
Kibrit çöpü bulmacaları Türkiye'de en çok bilinen zeka sorusu türlerinden biri ve tek avantajı var: masada gerçekten çözebilirsiniz. Bir kutu kibrit, kürdan ya da pamuklu çubuk yeter. Kuralları önce netleştirin: kaldırmak çöpü oyundan çıkarır, taşımak ise çöpü başka bir yere koymanızı şart koşar. Aynı bulmaca iki kuralla iki ayrı sonuç verir.
Çözerken iki ipucu işe yarar. Birincisi, rakam ve işaretlere değil çizgilere bakın: artı işaretinden bir dikey çöp almak onu eksiye çevirir, bir rakamdan bir çöp almak başka bir rakam doğurur. İkincisi, geometrik bulmacalarda kendinize "bu şekil düzlemde mi olmak zorunda?" diye sorun; en meşhur kibrit bulmacasının cevabı tam olarak bu sorunun içinde saklıdır.
S1.Kibrit çöpleriyle "XI + I = X" yazılmış, yani 11 + 1 = 10. Tek bir çöp kaldırarak eşitliği doğru yapın.Cevabı görmek için dokun
Cevap: Artı işaretinin dikey çöpünü kaldırın: "XI − I = X", yani 11 − 1 = 10.
Artı işareti iki çöpten oluştuğu için dikey olanı çıkarınca geriye eksi işareti kalır ve eşitlik doğrulanır.
S2.Kibrit çöpleriyle "VI = IV" yazılmış, yani 6 = 4. Tek bir çöpün yerini değiştirerek eşitliği doğru yapın.Cevabı görmek için dokun
Cevap: Soldaki I'yi V'nin diğer tarafına taşıyın: "IV = IV", yani 4 = 4.
Keep the puzzle, make it single-answer-proof: ask "Tek bir çöpün yerini değiştirerek eşitliği doğru yapın; iki ayrı çözümü var, birini bulun." and in the answer give both — "IV = IV (soldaki I'yi V'nin önüne alın) ya da VI = VI (sağdaki I'yi V'nin önüne alın)".
S3.5 kibrit çöpüyle 2 eşkenar üçgen yapın.Cevabı görmek için dokun
Cevap: İki üçgeni ortak bir kenar üzerinden birleştirin: baklava biçimi bir şekil çıkar.
Ayrı ayrı iki üçgen 6 çöp isterdi; ortak kenar bir çöpü iki üçgenin birden kenarı yaptığı için 5 çöp yeter.
S4.7 kibrit çöpüyle 3 eşkenar üçgen yapın.Cevabı görmek için dokun
Cevap: Üçgenleri bir şerit gibi yan yana dizin; her yeni üçgen bir öncekinin kenarını paylaşır.
İlk üçgen 3 çöp, sonraki her üçgen yalnızca 2 çöp eklediği için üç üçgen 3 + 2 + 2 = 7 çöple kurulur.
S5.6 kibrit çöpüyle 4 eşkenar üçgen yapın. (Çöpleri kırmak ya da üst üste koymak yasak.)Cevabı görmek için dokun
Cevap: Düzlemden çıkıp bir dörtyüzlü (üçgen piramit) kurun: tabanda bir üçgen, üstte birleşen üç çöp.
Dörtyüzlünün altı ayrıtı vardır ve dört yüzünün her biri eşkenar üçgendir; bulmaca sizi şeklin kağıt üzerinde olması gerektiği varsayımıyla kilitler.
S6.12 kibrit çöpüyle 2×2'lik bir ızgara kuruldu: içinde 4 küçük kare, bir de dış çerçevenin oluşturduğu büyük kare var. İki çöp kaldırarak geriye yalnızca 2 kare bırakın.Cevabı görmek için dokun
Cevap: Izgaranın ortasındaki iki çöpü, yani sol üst küçük karenin alt ve sağ kenarını kaldırın.
O iki çöp üç küçük karenin birden kenarı olduğu için üçü de bozulur; dış çerçeveye dokunulmadığından geriye sağ alttaki küçük kare ile büyük kare, yani tam 2 kare kalır.
Kelime ve harf zekası soruları
Kelime bulmacaları, sayı bulmacalarıyla aynı kası çalıştırır ama örüntüyü rakamlarda değil harflerde arar. Türkçede bu soruların en güzel yanı, dilin kendi düzeninden beslenebilmesidir: haftanın günleri, ayların sırası, alfabenin sırası ve anagramlar hazır birer bulmaca malzemesidir.
Harf dizisi sorularında ilk denemeniz gereken şey şudur: bu baş harfler bildiğim bir listeye mi ait? Günler, aylar, sayılar, gezegenler, renkler. Liste tutmuyorsa alfabede kaç harf atlandığına bakın. Bu iki kontrol, harf dizisi sorularının neredeyse tamamını açar.
S1.P, S, Ç, P, C, ?, ? — dizideki eksik iki harf nedir?Cevabı görmek için dokun
Cevap: C ve P.
Harfler haftanın günlerinin baş harfleridir: pazartesi, salı, çarşamba, perşembe, cuma, cumartesi, pazar.
S2.O, Ş, M, N, M, H, ? — sıradaki harf nedir?Cevabı görmek için dokun
Cevap: T.
Harfler ayların baş harfleridir ve haziranın ardından temmuz gelir.
S3."KİTAP" kelimesinin harflerini yeniden dizerek eski bir meslek adı yazın.Cevabı görmek için dokun
Cevap: KATİP.
İki kelime de tam olarak K, İ, T, A, P harflerinden oluşur; yalnızca sıralaması değişmiştir.
S4."TARAK" kelimesinin harflerini yeniden dizerek altının saflık ölçüsünü yazın.Cevabı görmek için dokun
Cevap: KARAT.
T, A, R, A, K harflerinin sırası değişince anlam tamamen değişir; harf kadrosu aynı kalır.
S5.Üç artı dört yedi eder. Peki "üç" ile "dört" yan yana yazılınca kaç harf eder?Cevabı görmek için dokun
Cevap: 6 harf.
Soru sayıların değerini değil harf sayısını istiyor: ü, ç, d, ö, r, t.
S6.1'den 10'a kadar sayılar şöyle sıralandı: 6, 5, 1, 9, 4, 2, 10, 8, 3, 7. Sıralamanın kuralı nedir?Cevabı görmek için dokun
Cevap: Sayıların Türkçe yazılışları alfabetik sıraya dizilmiştir: altı, beş, bir, dokuz, dört, iki, on, sekiz, üç, yedi.
Sayısal olarak hiçbir kural tutmaz, çünkü sıralama rakamlara değil kelimelerin baş harflerine bakar.
S7.Yarından sonraki gün pazartesi ise bugün hangi gündür?Cevabı görmek için dokun
Cevap: Cumartesi.
Yarından sonraki gün pazartesiyse yarın pazardır, dolayısıyla bugün cumartesidir.
Yan düşünme ve durum bulmacaları
Durum bulmacaları, sorunun kendisinde eksik bir parça bırakır ve sizden o parçayı tahmin etmenizi ister. İngilizcede "lateral thinking" denen bu türün Türkçedeki adı genellikle yatay düşünme ya da tahmin bulmacasıdır. Burada aritmetik işe yaramaz; işe yarayan şey, verilen sahnede sessizce kabul ettiğiniz varsayımı bulup silmektir.
Grupla oynamak için en uygun tür de bu. Bulmacayı okuyun, gruba yalnızca "evet" veya "hayır" ile cevaplanabilen sorular sorma hakkı verin ve çözüme kaç soruda ulaştıklarını sayın. Dört beş kişilik bir grupta tek bir bulmaca on dakika sürebilir ve o on dakikada herkes konuşur.
Aşağıdaki bulmacaların bir kısmı klasiktir; muhtemelen birini duymuşsunuzdur. Duyduğunuz bulmacayı atlamayın, başkasına sorun: iyi bir durum bulmacası ikinci kez anlatıldığında daha eğlencelidir, çünkü artık karşı tarafın nasıl tıkandığını izlersiniz.
S1.Bir adam bir apartmanın 10. katında oturuyor. Her sabah asansöre biniyor ve zemin kata iniyor. Akşam dönerken asansörle 7. kata çıkıyor, kalan üç katı merdivenle yürüyor. Neden?Cevabı görmek için dokun
Cevap: Adam kısa boyludur; asansörün panelinde ancak 7 numaralı düğmeye uzanabiliyor.
İnişte her zaman en alttaki düğmeye bastığı için sorun yaşamaz; sorun yalnızca yukarı çıkarken üst düğmelere uzanamamasıdır.
S2.Bir çoban; bir kurt, bir keçi ve bir demet lahanayla nehri geçmek istiyor. Kayığa çobandan başka yalnızca biri sığıyor. Kurtla keçi yalnız kalırsa kurt keçiyi, keçiyle lahana yalnız kalırsa keçi lahanayı yiyor. Çoban hepsini karşıya nasıl geçirir?Cevabı görmek için dokun
Cevap: Önce keçiyi geçirir, boş döner; lahanayı geçirir ve keçiyi geri getirir; keçiyi bırakıp kurdu geçirir, boş döner; en son keçiyi geçirir.
Tek kritik hamle keçiyi geri getirmektir; keçi hem kurtla hem lahanayla sorunlu olan tek canlı olduğu için iki kez taşınması gerekir.
S3.Bir koridorda üç anahtar var ve bunlar kapısı kapalı bir odadaki üç ampulü kontrol ediyor. Odaya yalnızca bir kez girebilirsiniz. Hangi anahtarın hangi ampulü yaktığını nasıl bulursunuz?Cevabı görmek için dokun
Cevap: Birinci anahtarı on dakika açık bırakıp kapatın, hemen ardından ikinciyi açın ve odaya girin: yanan ampul ikinci anahtarın, sönük ama sıcak olan birinci anahtarın, sönük ve soğuk olan üçüncü anahtarındır.
Bulmaca sizi yalnızca ışığı bilgi sayma varsayımıyla kilitler; ampulün ısısı ikinci bir bilgi kanalı sunar.
S4.İki kapıdan biri çıkışa, diğeri çıkmaz sokağa açılıyor. Kapıları iki muhafız tutuyor: biri her zaman doğru, diğeri her zaman yalan söylüyor, ama hangisinin hangisi olduğunu bilmiyorsunuz. Tek bir soruyla doğru kapıyı nasıl bulursunuz?Cevabı görmek için dokun
Cevap: Muhafızlardan birine "Diğer muhafıza hangi kapının çıkışa açıldığını sorsam ne cevap verirdi?" diye sorun; aldığınız cevabın tersi doğrudur.
Soru iki yalanı üst üste bindirir: doğru söyleyen, yalancının vereceği yanlış cevabı dürüstçe aktarır; yalancı ise doğru cevabı ters çevirir, yani iki muhafız da aynı yanlış kapıyı söyler.
S5.Elinizde 4 dakikalık ve 7 dakikalık iki kum saati var. Tam 9 dakikayı nasıl ölçersiniz?Cevabı görmek için dokun
Cevap: İkisini aynı anda çevirin; 4. dakikada 4'lüğü hemen çevirin; 7. dakikada 7'liği çevirin; 8. dakikada 4'lük bittiğinde 7'liği bir kez daha çevirin ve içindeki 1 dakikalık kum bitince 9 dakika tamamlanmış olur.
Yedi dakikalık saat ikinci kez çevrildiğinde içinde yalnızca 1 dakikalık kum bulunur, çünkü akmaya başlayalı tam 1 dakika olmuştur.
S6.Üç kapalı kutudan birinde yalnızca elma, birinde yalnızca portakal, birinde ikisi karışık var. Üç kutunun etiketi de yanlış takılmış. İçini görmeden tek bir kutudan tek bir meyve çekerek üç kutuyu da doğru etiketleyebilir misiniz?Cevabı görmek için dokun
Cevap: Evet: "karışık" etiketli kutudan bir meyve çekin. Elma çıktıysa o kutu elma kutusudur, "portakal" etiketlisi karışıktır, "elma" etiketlisi portakaldır.
Bütün etiketler yanlış olduğu için "karışık" yazan kutu kesinlikle karışık değildir; o kutunun içeriği belli olunca kalan iki kutunun yerleri de zorunlu olarak belirlenir.
S7.Dokuz bilyeden sekizi eşit ağırlıkta, biri diğerlerinden ağır. Elinizde yalnızca iki kefeli bir terazi var. Ağır bilyeyi en fazla iki tartımda nasıl bulursunuz?Cevabı görmek için dokun
Cevap: Bilyeleri üçerli üç gruba ayırın; iki grubu tartın ve ağır grubu belirleyin (eşitse ağır bilye tartılmayan gruptadır), sonra o gruptan iki bilyeyi tartın.
Her tartım üç olasılıktan birini (sol ağır, sağ ağır, eşit) ayırt ettiği için iki tartım dokuz bilyeyi tek tek ayırmaya yeter.
S8.Üç arkadaş 30 liralık bir oda tutar, her biri 10 lira verir. Resepsiyon odanın 25 lira olduğunu fark eder ve 5 lirayı komiyle geri yollar. Komi 2 lirayı kendine alıp 3 lirayı arkadaşlara birer lira dağıtır. Böylece her biri 9 lira ödemiş olur: 3 × 9 = 27, komideki 2 lira ile 29. Eksik olan 1 lira nerede?Cevabı görmek için dokun
Cevap: Hiçbir yerde; soru yanlış bir toplama yapıyor.
Arkadaşların ödediği 27 liranın içinde komiye kalan 2 lira zaten vardır (25 + 2 = 27), dolayısıyla 2 lirayı bir daha eklemek değil, 27'ye geri verilen 3 lirayı eklemek gerekir: 30.
S9.Bir sepette 5 elma var. Beş kişiye birer elma verdiniz ve sepette hâlâ 1 elma kaldı. Nasıl olur?Cevabı görmek için dokun
Cevap: Son kişiye elmayı sepetle birlikte verdiniz.
Soru elmanın sepetten çıkmak zorunda olduğunu hiç söylemiyor; "sepette kaldı" ifadesi sepetin sahibini değiştirmekle uyumludur.
S10.Bir horoz, çatının tam tepesinde, iki yanı eşit eğimli bir çatıda yumurtlasa yumurta hangi tarafa düşer?Cevabı görmek için dokun
Cevap: Hiçbir tarafa; horoz yumurtlamaz.
Soru simetri hesabı yapmanızı isterken asıl tuzağı ilk cümleye saklıyor.
S11.Bir kişi elindeki fotoğrafa bakıp şöyle diyor: "Benim kardeşim yok, ama bu fotoğraftaki adamın babası, babamın oğludur." Fotoğraftaki kim?Cevabı görmek için dokun
Cevap: Konuşan kişinin oğlu.
Kardeşi olmadığı için "babamın oğlu" ancak kendisi olabilir; öyleyse fotoğraftaki adamın babası odur ve fotoğraftaki kişi onun oğludur.
S12.Bir kişi 1 ocak günü şöyle diyor: "Önceki gün 20 yaşındaydım, gelecek yıl 23 olacağım." Yalan söylemiyor. Nasıl mümkün?Cevabı görmek için dokun
Cevap: Doğum günü 31 aralıktır.
30 aralıkta 20 yaşındaydı, 31 aralıkta 21 oldu, bu yılın 31 aralığında 22 olacak ve gelecek yılın 31 aralığında 23'e basacak.
Zor mantık bulmacaları
Bu bölümdeki bulmacalar bir dakikada çıkmaz; kalem kağıt isterler ve çoğu zaman doğru cevabı bulmanın tek yolu küçük bir örnekle başlamaktır. Yüz lamba sorusunu çözmenin en hızlı yolu on lambayla denemektir, on torba sorusunu çözmenin en hızlı yolu iki torbayla denemektir. Küçült, kuralı gör, sonra büyüt.
İkinci bir alışkanlık da çok işe yarar: değişmeyen bir şey arayın. Satranç tahtası bulmacasının cevabı kareleri saymaktan değil renkleri saymaktan çıkar, lamba bulmacasının cevabı düğmeleri saymaktan değil bölen sayısının tek mi çift mi olduğundan çıkar. Zor bulmacalarda genellikle gizlenmiş bir sayma işlemi vardır ve bulmacayı çözen şey o işlemi fark etmektir.
Daha sert bilgi soruları arıyorsanız en zor bilgi yarışması soruları sayfası mantık yerine birikim ister; ikisini aynı gecede karıştırmak güzel bir denge kurar.
S1.Yan yana 100 lamba var ve hepsi kapalı. Birinci turda bütün lambaların düğmesine basılıyor, ikinci turda 2'nin katlarına, üçüncü turda 3'ün katlarına ve böyle 100. tura kadar devam ediliyor. Sonunda kaç lamba açık kalır?Cevabı görmek için dokun
Cevap: 10 lamba (1, 4, 9, 16, 25, 36, 49, 64, 81 ve 100 numaralı lambalar).
Bir lambanın düğmesine, numarasının bölen sayısı kadar basılır ve yalnızca tam kare sayıların bölen sayısı tek olduğu için sonunda açık kalanlar tam karelerdir.
S2.İki ipiniz var; her biri bir uçtan yakıldığında tam 60 dakikada yanıp bitiyor, ama yanma hızı ip boyunca düzensiz. Bu iki iple 45 dakikayı nasıl ölçersiniz?Cevabı görmek için dokun
Cevap: Birinci ipi iki ucundan, ikinci ipi tek ucundan aynı anda yakın; birinci ip bittiğinde 30 dakika geçmiş olur ve o anda ikinci ipin diğer ucunu da yakın: kalan kısım 15 dakikada biter, toplam 45 dakika.
İki ucundan yanan bir ip, hızı düzensiz olsa bile toplam süresinin yarısında tükenir; bu yüzden ikinci ipin kalan 30 dakikası çift uçla 15 dakikaya iner.
S3.Bir sayım görevlisi kapıyı açan kadına kaç kızı olduğunu sorar. Kadın: "Üç kızım var; yaşlarının çarpımı 36, toplamı da karşıdaki kapının numarası." Görevli numaraya bakıp "Bu bilgi yetmiyor" der. Kadın: "Haklısın, en büyüğü piyano çalıyor." Kızların yaşları kaçtır?Cevabı görmek için dokun
Cevap: 2, 2 ve 9.
Çarpımı 36 olan üçlüler arasında yalnızca 1+6+6 ile 2+2+9 aynı toplamı (13) verdiği için görevli tıkanmıştır; "en büyüğü" tek bir kişi olduğundan 6, 6 ikilisi elenir.
S4.Üç kişi arka arkaya diziliyor; her biri yalnızca önündekileri görebiliyor. Elde 3 beyaz, 2 siyah şapka var ve her birinin başına birer şapka takılıp kalanlar saklanıyor. En arkadaki "şapkamın rengini bilmiyorum" diyor, ortadaki de "bilmiyorum" diyor. En öndeki ise "benim şapkam beyaz" diyor. Nasıl bilebilir?Cevabı görmek için dokun
Cevap: Çünkü en arkadakinin ve ortadakinin bilememesi, öndeki şapkanın beyaz olmasını zorunlu kılar.
Öndeki iki şapka siyah olsaydı arkadaki kendi rengini bilirdi; bilemediğine göre önde en fazla bir siyah vardır ve öndeki siyah olsaydı ortadaki kendi şapkasının beyaz olduğunu anlardı, o da bilemediği için öndeki beyazdır.
S5.Dört kişi gece bir köprüden geçecek. Köprü aynı anda en fazla iki kişi taşıyor ve geçişte el feneri zorunlu, ama tek fener var. Kişilerin geçiş süreleri 1, 2, 5 ve 10 dakika; iki kişi birlikte geçerken yavaş olanın süresi geçerli. En kısa toplam süre nedir?Cevabı görmek için dokun
Cevap: 17 dakika.
1 ve 2 birlikte geçer (2), 1 feneri geri getirir (1), 5 ve 10 birlikte geçer (10), 2 feneri geri getirir (2), 1 ve 2 son kez geçer (2); en yavaş ikiliyi birlikte göndermek 10 ile 5'i tek bir geçişte eritir.
S6.On torbanın her birinde 10 madeni para var. Dokuz torbadaki paralar 10 gram, bir torbadaki paralar 9 gram. Hassas teraziyi yalnızca bir kez kullanarak hafif torbayı nasıl bulursunuz?Cevabı görmek için dokun
Cevap: Birinci torbadan 1, ikinciden 2, üçüncüden 3 … onuncudan 10 para alıp hepsini bir arada tartın; 550 gramdan kaç gram eksik çıkarsa hafif torbanın numarası odur.
Her torbadan farklı sayıda para alındığı için eksilen gram miktarı, hafif paraların kaç tane olduğunu yani hangi torbadan geldiğini tek başına söyler.
S7.8×8 bir satranç tahtasının çapraz iki köşesindeki kareler kesilip atıldı. Kalan 62 kareyi, her biri komşu iki kareyi kaplayan 31 dominoyla tamamen kaplayabilir misiniz?Cevabı görmek için dokun
Cevap: Hayır, mümkün değil.
Çapraz iki köşe aynı renkte olduğu için tahtada 32 kare bir renkten, 30 kare öteki renkten kalır; her domino zorunlu olarak bir siyah bir beyaz kare kapladığından eşit olmayan sayılar asla tam kaplanamaz.
S8.Bir küpün bütün yüzeyi boyandı, sonra küp eşit 27 küçük küpe (3×3×3) ayrıldı. Kaç küçük küpün hiçbir yüzü boyalı değildir?Cevabı görmek için dokun
Cevap: Yalnızca 1 tane: tam ortadaki küp.
Dış yüzeye değen bütün küçük küpler boyanmıştır ve 3×3×3 bir küpte dışarıya hiç teması olmayan tek konum merkezdir (8 köşe küpünün üç, 12 ayrıt küpünün iki, 6 yüz ortası küpünün bir yüzü boyalıdır).
S9.Analog bir saatte akrep ile yelkovan 24 saat içinde kaç kez tam üst üste gelir?Cevabı görmek için dokun
Cevap: 22 kez.
Yelkovan akrebi 12 saatte 12 değil 11 kez yakalar, çünkü akrep de ilerlemektedir; 12 saatte 11 buluşma, günde 22 buluşma eder.
S10.Üç kapalı kapıdan birinin arkasında araba, ikisinin arkasında keçi var. Siz bir kapı seçiyorsunuz; sunucu, hangi kapıda ne olduğunu bilerek, seçmediğiniz kapılardan arkasında keçi olan birini açıyor ve size "seçimini değiştirmek ister misin?" diyor. Değiştirmek mantıklı mı?Cevabı görmek için dokun
Cevap: Evet; değiştirince kazanma olasılığınız 1/3'ten 2/3'e çıkar.
İlk seçiminizin yanlış olma olasılığı 2/3'tür ve yanlış seçtiğiniz bütün durumlarda sunucu zorunlu olarak diğer keçiyi açtığı için kalan kapı arabayı barındırır.
Zeka sorularını evde, sınıfta ve arkadaş grubunda kullanmak
Bir listeyi baştan sona okumak çözmek değildir; zeka soruları en çok, biri soruyu sorup diğerleri yüksek sesle düşünürken işe yarar. Deneyimle oturmuş basit bir düzen var: dört tur, artan zorluk ve her tur için net bir süre. Aşağıdaki dağılım on kişilik bir grubu yaklaşık 40 dakika meşgul eder.
| Tur | Soru tipi | Soru başına süre |
|---|---|---|
| 1. tur (ısınma) | kolay mantık ve dikkat soruları | 30 saniye |
| 2. tur | sayı dizileri, kelime ve harf soruları | 1 dakika |
| 3. tur | kibrit çöpü ve durum bulmacaları | 2 dakika |
| Final | zor mantık bulmacaları | 3-5 dakika, bir ipucu hakkı |
Sınıfta kullanacaksanız iki küçük kural bütün farkı yaratır. Birincisi, cevabı ilk bulana puan vermek yerine açıklamayı en iyi yapana puan verin; böylece hızlı ama şanslı tahminler değil akıl yürütme ödüllenir. İkincisi, yanlış cevapları silip geçmeyin: "bu cevap hangi varsayımdan çıktı?" sorusu, bulmacanın kendisinden daha öğreticidir. Kibrit çöpü sorularında kürdan dağıtmak da katılımı belirgin biçimde artırır.
Küçük çocuklarla çalışıyorsanız durum bulmacalarını atlayın ve dikkat sorularında kalın; çocuklar için bilgi yarışması soruları sayfasındaki sorular bu listeyle iyi karışır. Bilgi ve mantığı aynı gecede dönüşümlü kullanmak isteyenler için bilgi yarışması soruları listesi hazır bir ikinci deste sunar.
Her gün yeni ve hazır bir deste isterseniz Trivio.NET uygulamasında günün soruları sizi bekliyor; orada tür değişir, mantık bulmacasının yerini bilgi sorusu alır. Ama bu sayfadaki 60 bulmacayı yazdırıp masaya koymanın da kendine göre bir keyfi var.
Sıkça sorulan sorular
Zeka soruları çözmek gerçekten zekayı geliştirir mi?
Bulmaca çözmenin genel zekayı kalıcı olarak yükselttiğine dair iddialar fazlasıyla abartılıdır. Gelişen şey daha mütevazı ama gerçektir: soruyu dikkatli okuma, örüntü tanıma ve kendi varsayımlarını sorgulama alışkanlığı. Bu alışkanlıklar matematik, programlama ve sınav sorularında işe yarar; "beyin egzersizi" sözünü bundan daha ileri götürmemek doğru olur.
Zeka soruları ile IQ testi soruları aynı şey mi?
Değil. IQ testleri standartlaştırılmış, süre ve puanlaması kalibre edilmiş araçlardır; bu sayfadaki sorular ise eğlence ve pratik amaçlı bulmacalardır. Sayı dizileri ve şekil mantığı gibi bazı tipler IQ testlerindeki soru biçimlerine benzer, ama bir bulmaca listesinde doğru sayınız size bir IQ puanı vermez.
Çocuklar için hangi zeka soruları uygun?
Dikkat ve sayma soruları, basit sayı dizileri ve kibrit çöpü bulmacaları 7 yaş üstü için iyi çalışır. Yan düşünme bulmacaları ise genellikle erken yaşta sinir bozar, çünkü çocuk "saklanan bilgi" fikrine henüz alışık değildir. Önce cevabı tek adımda çıkan sorularla başlayın, sonra iki adımlı sorulara geçin.
Bir zeka sorusunda tıkandığımda ne yapmalıyım?
Üç şey sırayla deneyin: soruyu kelimesi kelimesine yeniden okuyun, problemi küçültün (100 lamba yerine 10 lamba, 10 torba yerine 2 torba) ve kurduğunuz varsayımları tek tek yazıp her birini silmeyi deneyin. Bu üçü işe yaramazsa soruyu bırakıp yarım saat sonra dönün; durum bulmacalarında bu şaşırtıcı biçimde etkilidir.
Bu soruları arkadaş grubunda nasıl oynarız?
En iyi düzen şu: bir kişi soru sorar, grup yalnızca evet veya hayır ile cevaplanabilen sorular sorarak çözüme yaklaşır. Puanı cevabı ilk söyleyene değil, çözümü en net açıklayana verin. Dört tur halinde artan zorlukla ilerlemek on kişilik bir grubu yaklaşık 40 dakika meşgul eder.
Kibrit çöpü bulmacaları için gerçekten kibrit mi gerekiyor?
Hayır; kürdan, pamuklu çubuk ya da eşit uzunlukta kesilmiş kağıt şeritler aynı işi görür. Önemli olan parçaların eşit uzunlukta olması, çünkü bu bulmacaların çoğu eşkenar üçgen ve kare gibi eşit kenarlı şekiller üzerine kuruludur. Masada elle denemek, aynı soruyu kafadan çözmeye çalışmaktan belirgin biçimde kolaydır.
