İnsan vücudunun sırları
Hepimiz bir tane taşıyoruz ama pek azımız kullanma kılavuzunu okuduk. Kendi vücudunuz hakkında ne kadar bilgilisiniz?
S1.Yetişkin bir insanın vücudunda kaç kemik bulunur?Cevabı görmek için dokun
Cevap: 206
Bebekler yaklaşık 300 kemikle doğar; büyüdükçe bazı kemikler birbirine kaynayarak sayı 206'ya iner.
S2.Kanı tüm vücuda pompalayan organ hangisidir?Cevabı görmek için dokun
Cevap: Kalp
Yumruk büyüklüğündeki bu kas, günde yaklaşık 100 bin kez atarak kanı damarlarda dolaştırır.
S3.Vücut ağırlığının yaklaşık %2'si olduğu halde enerjinin %20'sini tüketen organ hangisidir?Cevabı görmek için dokun
Cevap: Beyin
Milyarlarca sinir hücresinin sürekli haberleşmesi büyük enerji ister — düşünmek gerçekten de yorucudur.
S4.Akciğerlerde oksijenin kana geçtiği minik hava keselerine ne denir?Cevabı görmek için dokun
Cevap: Alveol
Bir çift akciğerde yüz milyonlarca alveol vardır; hepsi açılıp serilse bir tenis kortunu kaplardı.
S5.Canlıların genetik bilgisini taşıyan molekülün adı nedir?Cevabı görmek için dokun
Cevap: DNA
Çift sarmal yapıdaki bu molekül, göz renginizden boyunuza kadar kalıtsal özelliklerinizin şifresini taşır.
S6.Vücutta salgılanan ve kimyasal haberci görevi gören maddelere ne denir?Cevabı görmek için dokun
Cevap: Hormon
Büyümeden uykuya, heyecandan açlığa kadar sayısız süreci hormonlar yönetir; adrenalin bunların en ünlüsüdür.
S7.Vücudu mikroplara karşı savunan kan hücreleri hangileridir?Cevabı görmek için dokun
Cevap: Akyuvarlar
Bağışıklık sisteminin bu askerleri, hastalık yapıcıları tanır, kuşatır ve etkisiz hale getirir.
S8.Her insanda farklı olan ve kimlik tespitinde kullanılan iz nedir?Cevabı görmek için dokun
Cevap: Parmak izi
Tek yumurta ikizlerinin bile parmak izleri birbirinden farklıdır ve iz, ömür boyu değişmez.
Uzayın derinlikleri
Gezegenler, yıldızlar ve galaksiler: başımızı kaldırınca gördüğümüz sonsuzluğa dair sorular.
S1.Güneş sisteminde kaç gezegen vardır?Cevabı görmek için dokun
Cevap: Sekiz
Plüton 2006'da gezegen statüsünü kaybedince sayı dokuzdan sekize inmiştir.
S2.Güneş sisteminin en büyük gezegeni hangisidir?Cevabı görmek için dokun
Cevap: Jüpiter
O kadar büyüktür ki diğer yedi gezegenin tamamı içine sığar ve yine de yer kalır.
S3.Görkemli halkalarıyla ünlü gezegen hangisidir?Cevabı görmek için dokun
Cevap: Satürn
Halkalar dev bir diske benzese de aslında milyarlarca buz ve kaya parçacığından oluşur.
S4.Güneş'e en yakın gezegen hangisidir?Cevabı görmek için dokun
Cevap: Merkür
Güneş çevresindeki turunu yalnızca 88 günde tamamlar — orada bir yıl, bizim üç ayımızdan kısadır.
S5.İçinde yaşadığımız galaksinin adı nedir?Cevabı görmek için dokun
Cevap: Samanyolu
Galaksimizde en az 100 milyar yıldız vardır ve Güneş bunlardan yalnızca sıradan bir tanesidir.
S6.2006'da gezegenlikten çıkarılıp 'cüce gezegen' ilan edilen gök cismi hangisidir?Cevabı görmek için dokun
Cevap: Plüton
Uluslararası Astronomi Birliği'nin bu kararı, ders kitaplarının yeniden yazılmasına yol açan ünlü bir tartışma başlatmıştır.
S7.Işık yılı neyin birimidir?Cevabı görmek için dokun
Cevap: Mesafenin
Adında 'yıl' geçse de zaman değil, ışığın bir yılda aldığı yaklaşık 9,5 trilyon kilometrelik mesafeyi ölçer.
S8.Astronotların Ay'daki ayak izleri neden silinmiyor?Cevabı görmek için dokun
Cevap: Ay'da atmosfer olmadığı için
Rüzgar ve yağmur olmayınca izleri silecek hiçbir şey yoktur — 1969'daki izler bugün hala yerli yerindedir.
Fizik ve kimyanın temelleri
Formüllerden korkmayın: bu bölümdeki her sorunun ardında günlük hayattan tanıdık bir olay var.
S1.Su deniz seviyesinde kaç derecede kaynar?Cevabı görmek için dokun
Cevap: 100 derecede
Yükseklere çıkıldıkça hava basıncı düştüğü için kaynama noktası da düşer — dağda çay demlemek bu yüzden zordur.
S2.Altının kimyasal simgesi nedir?Cevabı görmek için dokun
Cevap: Au
Simge, altının Latince adı 'aurum'dan gelir ve 'parlayan şafak' anlamı taşır.
S3.Evrendeki en hafif ve en bol element hangisidir?Cevabı görmek için dokun
Cevap: Hidrojen
Evrendeki sıradan maddenin yaklaşık dörtte üçü hidrojendir; yıldızlar da bu yakıtla parlar.
S4.Yerçekimi yasalarını formülleştiren bilim insanı kimdir?Cevabı görmek için dokun
Cevap: Isaac Newton
Rivayete göre düşen bir elma ona ilham vermiştir; hareket yasaları bugün hala roket fırlatmakta kullanılır.
S5.Ulaşılabilecek en düşük sıcaklık olan 'mutlak sıfır' kaç derecedir?Cevabı görmek için dokun
Cevap: -273,15 derece
Bu sıcaklıkta atomların hareketi neredeyse tamamen durur; laboratuvarlar bu değere yaklaşır ama asla tam ulaşamaz.
S6.Elektrik akımının birimi nedir?Cevabı görmek için dokun
Cevap: Amper
Adını Fransız fizikçi André-Marie Ampère'den alır; voltaj için Volt, direnç için Ohm kullanılır.
S7.Atom çekirdeğindeki pozitif yüklü parçacığın adı nedir?Cevabı görmek için dokun
Cevap: Proton
Çekirdekte protonlarla birlikte yüksüz nötronlar da bulunur; elementleri birbirinden ayıran şey proton sayısıdır.
S8.Turnusol kağıdı asitli bir sıvıya batırılınca ne renk olur?Cevabı görmek için dokun
Cevap: Kırmızı
Bazik sıvılarda ise maviye döner — bu basit test, kimya laboratuvarlarının yüzyıllık klasiğidir.
Canlılar dünyası
Darwin'den dinozorlara, ağaç halkalarından bukalemunlara: doğanın en zekice çözümleri.
S1.Bitkiler fotosentez yaparken havadan hangi gazı alır?Cevabı görmek için dokun
Cevap: Karbondioksit
Karşılığında atmosfere oksijen verirler — soluduğumuz oksijenin önemli bir kısmı bitkiler ve deniz yosunları sayesindedir.
S2.Balıklar suyun içinde ne ile solunum yapar?Cevabı görmek için dokun
Cevap: Solungaçlarıyla
Solungaçlar suda çözünmüş oksijeni süzerek kana geçirir; balığın sudan çıkınca yaşayamamasının nedeni budur.
S3.Bukalemun neden renk değiştirir?Cevabı görmek için dokun
Cevap: Kamuflaj, iletişim ve sıcaklık ayarı için
Yaygın inanışın aksine yalnızca gizlenmek için değil, ruh halini belli etmek ve vücut ısısını dengelemek için de renk değiştirir.
S4.Evrim teorisini 'Türlerin Kökeni' kitabıyla ortaya koyan bilim insanı kimdir?Cevabı görmek için dokun
Cevap: Charles Darwin
Beagle gemisiyle çıktığı beş yıllık dünya turu, özellikle Galapagos Adaları'ndaki gözlemleri, teorisinin temelini oluşturmuştur.
S5.Kuduz aşısını geliştiren bilim insanı kimdir?Cevabı görmek için dokun
Cevap: Louis Pasteur
Pasteur ayrıca gıdaları mikroplardan arındırma yöntemine de adını vermiştir: pastörizasyon.
S6.Dinozorlar yaklaşık kaç milyon yıl önce yok oldu?Cevabı görmek için dokun
Cevap: 66 milyon yıl önce
En güçlü bilimsel kanıtlar, bugünkü Meksika açıklarına çarpan dev bir asteroidin bu kitlesel yok oluşu tetiklediğini gösterir.
S7.Bir ağacın yaşı en doğru nasıl anlaşılır?Cevabı görmek için dokun
Cevap: Gövdesindeki halkalar sayılarak
Ağaç her yıl gövdesine yeni bir halka ekler; halkaların kalınlığı o yılın kurak mı yağışlı mı geçtiğini bile söyler.
S8.Fırtınada şimşeği gök gürültüsünden önce algılamamızın nedeni nedir?Cevabı görmek için dokun
Cevap: Işığın sesten çok daha hızlı olması
Şimşek ile gök gürültüsü arasındaki saniyeleri sayıp üçe bölerseniz fırtınanın kaç kilometre uzakta olduğunu kabaca bulursunuz.
Sıkça sorulan sorular
Bilim soruları hangi konuları kapsar?
Klasik yarışma formatında dört ana alan öne çıkar: insan vücudu ve sağlık, uzay ve astronomi, fizik-kimya ve canlılar dünyası. Bu sayfadaki sorular da aynı dörtlü yapıyı izler.
Bu sorular fen bilimleri dersine yardımcı olur mu?
Evet — sorular ders kitaplarındaki temel kavramlarla uyumludur ve her cevaptaki açıklama, konuyu bir hikayeye bağlayarak akılda kalıcılığı artırır. Sınav öncesi eğlenceli bir tekrar turu için idealdir.
Çocuklar için bilim soruları daha basit mi olmalı?
Küçük yaşlar için soruların günlük hayattan örneklerle sorulması önemlidir: 'su kaç derecede donar' gibi. Bu sayfa ortaokul ve üzeri içindir; daha küçükler için çocuklara özel soru sayfamıza bakabilirsiniz.
Bilim bilgimi online nerede test edebilirim?
Trivio.NET uygulamasının bilim kategorisinde binlerce soru bulunur; gerçek rakiplere karşı düello yaparak bilginizi hem eğlenceli hem rekabetçi bir ortamda sınayabilirsiniz.
